thumb|200px|Rozdz. 1 Soborowego ułożenia. Widoczne są pierwsze trzy artykuły Ułożenie soborowe (ros. Соборное уложение, Sobornoje ułożenije) – zbiór praw, przyjęty w roku 1649 w Rosji na skutek zmian w organizacji państwa.
Ustrój państwa rosyjskiego w pierwszej połowie XVII wieku thumb|200px|Egzemplarz Ułożenia soborowego, przechowywany w monasterze terapontowskim Po śmierci cara Iwana Groźnego w 1584 roku bojarstwo rosyjskie zdobywało coraz większe wpływy na politykę państwową. W XVII wieku car rosyjski używał tytułu samodzierżca. Sprawował władzę przy pomocy dumy bojarskiej i soborów ziemskich. Duma składała się z potomków niegdysiejszych książąt dzielnicowych i diaków, którzy sprawowali funkcje w administracji centralnej. Liczba członków dumy nieustannie rosła, spychając na dalszy plan sobory ziemskie i pomniejszając autorytet cara. Sobory ziemskie były zwoływane przez cara. Tematyka obrad dotyczyła przede wszystkim bezpieczeństwa państwowego i interesów władcy. W soborach ziemskich brała udział duma bojarska, wyższe duchowieństwo prawosławne, przedstawiciele mieszczaństwa moskiewskiego. Prowincjonalni bojarzy rzadko przybywali do MoskwyJ. Ochmański, Dzieje Rosji do roku 1861, Warszawa 1983, s. 144..