Drugi wieszcz, Juliusz Słowacki, w swoim dramacie Balladyna posługiwał się wierszem białym z dominacją jedenastozgłoskowca wzorowanym na Szekspirze, różnicując rytm w zależności od postaci i sytuacji. W poemacie dygresyjnym Beniowski osiągnął mistrzostwo ottawa rima, gdzie regularna strofa służyła swobodnemu przeplataniu narracji, ironii i lirycznych wyznań. W lirycznych utworach, jak Hymn, wiersz przejawia ogromną różnorodność, bogactwo frazy, nowatorską inwencję językową i wrażliwość plastyczną.
Istotną rolę odegrała również liryka refleksyjna, filozoficzna i moralizatorska, rozwijana przez Cypriana Kamila Norwida. Stworzył on zupełnie nowy typ liryki – z jednej strony w mocny sposób nawiązującej do konkretu i realiów codzienności, a jednocześnie parabolicznej i alegorycznej. Ważnym środkiem w jego twórczości była też ironia. Cechy te znalazły swoją szczególną realizację w poemacie Quidam i zbiorze wierszy Vade-mecum. W latach 60. XIX wieku Norwid wypracował charakterystyczny dla siebie format wiersza wolnego. Nietypowe dla epoki cechy twórczości Norwida sprawiły, że za życia pozostał niezrozumiany, a doceniony został dopiero przez modernistów i dwudziestowiecznych czytelników.
Wiersz polski w pozytywizmie mały|Jacek Malczewski, Portret Adama Asnyka z Muzą, 1895–1897