Teza ta była fundamentem pierwszej poprawki do Konstytucji Stanów Zjednoczonych (First Amendment to the United States Constitution). Williams został zaproszony jako nauczyciel do purytańskiego hrabstwa Plymouth do miasta Salem, gdzie mieszkał przez dwa lata. Zaskoczony panującą tam nietolerancją i wrogością względem rdzennych mieszkańców wzywał do tolerancji dla innowierców. Z tego powodu starszyzna kolonii nakazała mu wyjazd. Williams przystał wówczas do baptystów, przyjął ponowny chrzest i założył kolonię Rhode Island, w której wszystkim mieszkańcom zagwarantowana była wolność sumienia i wyznania, co w praktyce oznaczało rozdział Kościoła od państwa. W 1639 roku w stolicy Rhode Island, Providence założył amerykański zbór baptystyczny. Pod koniec życia zerwał związki z instytucjonalnym chrześcijaństwem nazywając siebie "poszukiwaczem"Wiktor Werner, Wpływ protestanckiej tradycji religijnej na ukształtowanie się standardu przyrodoznawstwa w USA. [w:] Bożena Płonka-Syroka [red.], Studia z dziejów kultury medycznej, Wrocław 2003, s. 51-74.
Twórczość Williams jest autorem kilku publikacji. Pierwsza powstała w 1643, po powrocie z Anglii, pt. A Key into the Language of America (Londyn 1643). Drugą publikacją była Mr.