thumb|250px|Tablica na siedzibie Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa (TMHiZK) – organizacja pozarządowa, która powstała 21 listopada 1896, a swą działalność rozpoczęła z dniem 1 stycznia 1897 roku.
Głównymi, statutowymi celami Towarzystwa są: promocja badań nad Krakowem i upowszechniania wiedzy o nim, w zakresie konserwacji zabytków i zapobiegania ich niszczeniu organizowanie imprez społeczno-kulturalnych o tematyce krakowskiej publikacji osiągnięć badawczych z dziejów miasta.
Historia thumb|Władysław Łuszczkiewicz, drugi prezes Towarzystwa i jeden z jego członków założycieli
Początki Instytucją, która bezpośrednio wsparła powstawanie nowego stowarzyszenia, było Archiwum Aktów Dawnych Miasta Krakowa. Do zebrania założycielskiego Towarzystwa doszło 21 listopada 1896 roku z inicjatywy prezesa Archiwum, Stanisława Krzyżanowskiego, w jego siedzibie przy ul. Siennej 16. Założycielami Towarzystwa byli: