W Polsce instytuty mogą samodzielnie prowadzić studia doktorskie (takiego uprawnienia nie posiadają katedry). Studia doktorskie określone w Prawie o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z dnia 30 sierpnia 2005 r.), mogą prowadzić placówki naukowe niebędące szkołami wyższymi, posiadające uprawnienie do nadawania stopnia doktora habilitowanego. Przez placówki naukowe niebędące szkołami wyższymi rozumie się instytuty naukowe Polskiej Akademii Nauk albo instytuty badawcze działające na podstawie przepisów o instytutach badawczych.
Przykłady Przykłady uczelni w których instytuty są podstawowymi jednostkami organizacyjnymi: Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Sandomierzu
Przykłady instytutów jako jednostek wydziałowych uczelni wyższych: Instytut Europeistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego Instytut Geodezji i Geoinformatyki Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu Instytut Biologii Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu
Przykłady instytutów niepaństwowych: Instytut Bałtycki w Gdańsku Instytut Zachodni w Poznaniu Instytut Śląski w Opolu Instytut Mazurski w Olsztynie Żydowski Instytut Historyczny