Wedle wytycznych Himmlera z dnia 7 października 1939 r. Selbstschutz był organizacją o charakterze policyjnym, podległą dowódcy Orpo i miejscowym organom niemieckiej policji. Szkolenie członków organizacji odbywało się wedle wytycznych kierownictwa SS przy czym Selbstschutz nie powinien wykonywać zadań politycznych. Do zadań tych jednostek należało przede wszystkim: przeprowadzanie rewizji, konwojowanie więźniów, pełnienie służby wartowniczej, udział w masowych akcjach policyjnych.
Selbstschutz działał przede wszystkim na terenach dawnego zaboru pruskiego, gdzie istniały największe skupiska mniejszości niemieckiej w Polsce. Liczbę członków organizacji ocenia się na od 82 000 do 100 000 (PDF) ., z ogólnej populacji 740 000 Niemców w przedwojennej PolscePopulacja Polski pod względem etnolingwistycznym i narodowym w 1931 oraz 1991 roku .. Oznacza to, iż co dziesiąty przedstawiciel mniejszości niemieckiej w Polsce uczestniczył w zorganizowanym ugrupowaniu wrogim Polsce i dokonującym zbrodni na narodzie polskim. Te proporcje byłyby większe, gdyby uwzględnić tylko męską, dorosłą część niemieckiej populacji.