Początki rusyfikacji miały miejsce po upadku wcześniej wspomnianego powstania. Zniesiono wówczas konstytucję z 1815 roku (która zapewniała Królestwu Polskiemu odrębność państwową), w 1832 r. wprowadzono Statut Organiczny Królestwa Polskiego, zlikwidowano Sejm i odrębne wojsko polskie, wprowadzono zmiany prawne i instytucjonalne na wzór rosyjski, a uczestnikom powstania konfiskowano majątki ziemskie.
W 1833 wprowadzono stan wojenny w Królestwie Polskim. Na jego mocy szeroką władzą dysponowali rosyjscy naczelnicy wojskowi oraz namiestnik królewski Iwan Paskiewicz. Zachowana Rada Stanu do 1914 roku składała się w większości z Rosjan.
Stopniowo różne dziedziny życia podporządkowano kierownictwu centralnemu w Petersburgu. Zlikwidowano Uniwersytet Wileński, Liceum Krzemienieckie i inne polskie gimnazja.
W 1841 r. wprowadzono rosyjski system monetarny, a w 1847 r. rosyjski kodeks. Kolejnym posunięciem rusyfikacyjnym było poddanie Królestwa Polskiego pod władzę namiestnika carskiego Iwana Paskiewicza.
W 1837 r. polskie województwa, poprzednio występujące jako jednostki administracyjne Królestwa Kongresowego, nazwano guberniami na wzór nazewnictwa w Imperium Rosyjskim.