Rodzina Carduccich żyła w ustawicznej nędzy, Giosuè nie miał więc szans na regularną naukę, zwłaszcza że na świecie wkrótce pojawili się jego bracia – Dante (1837-1857) i Valfredo (1838-1919). Michele we własnym zakresie próbował uzupełniać braki w edukacji syna, który wkrótce znał na pamięć pierwsze cztery księgi Metamorfoz oraz główne dzieła romantyka Alessandra Manzoniego i karbonariusza Silvia PellicoMichele Saponaro, Carducci, Garzanti, Milano 1940, s. 28-30..
Konfliktowy charakter i wolnomyślicielskie poglądy Michele Carducciego sprawiły, że tylko w latach 1848–1849 musiał wraz z rodziną trzykrotnie zmieniać miejsce zamieszkania. Osiedlili się na dłużej we Florencji, gdzie Giosuè z łatwością zdał egzaminy wstępne do szkoły średniej prowadzonej przez pijarówGrzegorz Górny, Leksykon laureatów literackiej Nagrody Nobla, Agencja Wydawnicza Zebra, Kraków 1993, s. 20.. We Florencji poznał w gronie dalszej rodziny Elvirę Menicucci (1835-1915), która dziesięć lat później zostanie jego żoną i z którą będzie miał pięcioro dzieciRenato della Torre, Invito alla lettura di Carducci, Ugo Mursia Editore, Milano 1985, s. 18.. Wszystkim nada imiona kojarzące się z włoską literaturą (Francesco, Dante, Bice od Beatrice, Laura) lub z ideałami (Libertà znana jako Tittì).