thumb|Akt konfederacji warszawskiej Konfederacja warszawska – określenie uchwały podjętej 28 stycznia 1573 roku na sejmie konwokacyjnym w Warszawie, zawierającej postanowienia dotyczące zapewnienia swobody wyznania szlachcie w Rzeczypospolitej. Gwarantowała bezwarunkowy i wieczny pokój między wszystkimi różniącymi się w wierze, zapewniała innowiercom równouprawnienie z katolikami i opiekę państwaTadeusz Łepkowski, Słownik historii Polski. Warszawa 1973, s.181, jednocześnie zabraniając władzom świeckim wspierania kleru w prześladowaniach religijnychJanusz Tazbir, Państwo bez stosów i inne szkice. Kraków 2000, s.25.. Dokument uważany jest za początek gwarantowanej prawnie tolerancji religijnej. W 2003 akt konfederacji warszawskiej został wpisany na listę UNESCO Pamięć Świata.
Akt konfederacji warszawskiej podpisał z episkopatu jedynie biskup krakowski Franciszek Krasiński, podczas gdy reszta senatorów duchownych oraz wielu katolików świeckich złożyło uroczysty protest. Ważność prawna konfederacji była stale kwestionowana, praktycznie weszła jednak w życie, zaprzysięgana przez królów przy koronacji, mimo opozycji Stolicy Apostolskiej i sprzeciwów episkopatuHistoria Kościoła w Polsce, tom I do roku 1764, część 2 od roku 1506, Poznań-Warszawa 1974, s.