Gleby inicjalne – gleby w pierwszej fazie kształtowania, o bardzo płytkim poziomie organicznym lub próchnicznym. Gleby inicjalne mogą tworzyć się na litych skałach, rumoszu, w wyniku erozji, lub akumulacji fluwialnej na dwóch rodzajach podłoża: twardym oraz sypkim. Gleby inicjalne mogą powstać zarówno ze skał bezwęglanowych jak i węglanowych.
W systematyce gleb Polski Gleby inicjalne w systematyce gleb Polski z 2011 r. mają kategorię rzędu, który obejmuje 4 typy gleb: Rząd 1. Gleby inicjalne (I) Typ 1.1. Gleby inicjalne skaliste (IS) Typ 1.2. Gleby inicjalne rumoszowe (IO) Typ 1.3. Gleby inicjalne erozyjne (IY) Typ 1.4. Gleby inicjalne akumulacyjne (IJ) W systematyce gleb Polski z 1989 r. gleby inicjalne nie były wydzielone w żadną kategorię. Zawierały się one w dziale I gleby litogeniczne, rzędach: gleby mineralne bezwęglanowe słabo wykształcone oraz gleby wapniowcowe o różnym stopniu rozwoju.