Nie zmienia to faktu, że pojęcie to funkcjonowało w odniesieniu do poszczególnych typów gleb od dawna.
Morfologia i właściwości fizyczne Gleby inicjalne charakteryzują się poziomem organicznym lub próchnicznym o miąższości do 10 cm, pod którym znajduje się bezpośrednio skała macierzysta. Gleby inicjalne nie mają typowej barwy, gdyż zależy ona od skał otaczających, z których ta gleba powstała.
Najbardziej rozpowszechnionym profilem glebowym jest AC-C lub O-R (zapis ten oznacza, patrząc od powierzchni): O - poziom organiczny A – poziom próchniczny C – poziom skały macierzystej R - podłoże skalne (lita skała)
Właściwości chemiczne Skład chemiczny gleb inicjalnych zależy od skał otaczających, z których ta gleba powstała i może być bardzo różny, ze względu na to, że mogą one powstawać zarówno ze skał bardzo kwaśnych jak i zasadowych (węglanowych, siarczanowych). Odczyn poziomu próchnicznego lub organicznego gleby jest często nieco bardziej kwaśny od skały ze względu na roślinność i obecność kwasów humusowych.
Występowanie Gleby inicjalne powstają głównie w górach i wyżynach o urozmaiconej rzeźbie.