Gramatyka kategorialna – rodzaj gramatyki formalnej, w której wyróżnia się: słownik będący zbiorem atomów języka opisywanego przez gramatykę, typizację początkową określającą zasady przypisywania typów elementom ze słownika oraz typ naczelny gramatyki. Teoria gramatyk kategorialnych zajmuje się zatem różnymi metodami opisu języków symbolicznych i języka naturalnego, opartymi na typizacji języka.
Podstawowe zasady Zasada funktorowości – wyrażenia złożone języka składają się z pewnej części głównej (funktora) oraz części uzupełniającej (argumentów). Dla przykładu, w wyrażeniu Wojtek widzi słonia wyraz widzi jest funktorem, zaś argumentami wyrazy Wojtek i słonia. Zasada typizacji – kategorię syntaktyczną wyrażenia określa przyporządkowany temu wyrażeniu typ. Zasada atomiczności – typ wyrażenia złożonego jest funkcją typów wyrażeń atomowych wchodzących w skład tego wyrażenia. Zasada zastępowalności – dwa wyrażenia należą do tej samej kategorii wtedy i tylko wtedy, gdy każde poprawnie zbudowane wyrażenie, zawierające jedno z nich, nie przestaje być poprawnie zbudowanym wyrażeniem (nie zmienia swojej kategorii) po zastąpieniu jednego przez drugie. Kategorią syntaktyczną będziemy nazywać zbiór wyrażeń wzajemnie zastępowalnych z zachowaniem poprawności gramatycznej.