14 czerwca 1997 Jan Paweł II mianował go arcybiskupem metropolitą lubelskim. Ingres do Archikatedry św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty w Lublinie, w trakcie którego został mu nałożony paliusz metropolitalny, odbył 29 czerwca 1997. Równocześnie z urzędem ordynariusza lubelskiego sprawował urząd wielkiego kanclerza Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Był organizatorem i gospodarzem trzech Kongresów Kultury Chrześcijańskiej w Lublinie, które odbyły się w latach 2000, 2004 i 2008.
W ramach prac Episkopatu Polski należał do Rady Głównej (od 1996 Rady Stałej), przewodniczył Radzie ds. Apostolstwa Świeckich i Zespołowi ds. Stypendiów Naukowych i Językowych, a także zasiadał w Komisji Nauki Wiary, Komisji Duszpasterstwa i Zespole ds. Akcji Katolickiej. Był członkiem Komisji Wspólnej Przedstawicieli Rządu RP i KEP, a także pełnił funkcję moderatora Krajowej Rady Katolików Świeckich. Wszedł w skład Rady Głównej II Ogólnopolskiego Synodu Plenarnego. Był jednym z założycieli powstałej w 1993 Katolickiej Agencji Informacyjnej, a następnie pełnił funkcję przewodniczącego jej Rady Programowej.