Tło powstania dzieła Genezą powstania dzieła jest zaistniały konflikt pomiędzy humanistami, reprezentowanymi przez Erazma, a reformatorami, skupionymi wokół Lutra. Mimo wspólnej dla obu stron krytyki obecnego stanu Kościoła, dzieliły je w znaczącym stopniu kwestie ideologiczne. Dla zwolenników renesansu, rodząca się reformacja z jej daleko posuniętym teocentryzmem i odsunięciem na margines rozumu stanowiła zagrożenie dla kultury humanistycznej. Reformatorom obcy był natomiast humanistyczny antropocentryzm – akcentujący wywyższenie człowieka wobec innych stworzeń i jego daleko idące możliwości – gdyż skupiali się przede wszystkim na działaniu Boga i Jego łaski w stosunku do upadłego przez grzech człowieka.
Relacje pomiędzy czołowymi przedstawicielami obu stronnictw były początkowo życzliwe, jednak nie doszło nigdy do szerszej współpracy pomiędzy nimi. Erazm, będąc zwolennikiem stopniowych reform, odnosił się nieprzychylnie do gwałtowności ruchu zapoczątkowanego przez Lutra. Reformator cenił natomiast intelektualne zdolności Erazma, jednak krytykował go za niewłaściwe w jego opinii zrozumienie Ewangelii, łaski Bożej oraz brak dostatecznego skupienia się na Odkupieniu, jakiego dokonał Chrystus na krzyżu.