Można tu znaleźć wiele okazów rzadkich i chronionych jak wawrzynek wilczełyko, konwalia majowa, ciemiężyca zielona oraz barwinek pospolity. W Szczygłowicach znajduje się pojedynczy okaz dębu szypułkowego.
Obecnie niektóre tereny Knurowa znajdują się w obrębie Parku Krajobrazowego Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich. W rejonie górnego i dolnego odcinka Potoku Książenickiego znajdują się uroczyska, mokradła, łąki i rozlewiska wodne.
Gatunki zwierząt występujące w mieście: ssaki: jeleń, sarna, dzik, lis, wiewiórka, zając; pod ochroną: jeż zachodni i kret ptactwo: bażant, kuropatwa, myszołów zwyczajny, jastrząb gołębiarz, sokół, pustułka, sowa, uszatka, gawron, sroka, wrona siwa, sójka, gołąb, bocian biały, dzięcioł, szpak, drozd, kos, kawka, sikorka, jaskółka, kukułka, wilga, szczygieł, gil, zięba, trznadel ryby: lin, karaś, szczupak, okoń, płoć płazy i gady: pod ochroną: ropucha, żaba; zaskroniec, żmija zygzakowata
Ochrona środowiska Według raportu Światowej Organizacji Zdrowia w 2016 roku Knurów został sklasyfikowany jako siedemnaste najbardziej zanieczyszczone miasto Unii Europejskiej.