Józef Kremer pisał: A ten Marjacki kościół nasz i z duszy i z ciała jest istnym przedstawcą wszystkich polskich kościołów z epoki gotyckiego stylu; a w formie wieży mariackiej, jego zdaniem, się zebrały wszystkie uczucia, wszystkie tęsknoty naszego krajuJózef Kremer, O tryptyku z wystawy archeologicznej krakowskiej, Wilno 1859, s. 55–91. Za: K. Stefański, Polska architektura sakralna w poszukiwaniu stylu narodowego, Łódź 2002, s. 20–21.; autor pod pseudonimem Ostoja na łamach „Wiadomości Krajowych i Zagranicznych” zauważył, że stworzenie architektury narodowej powinno bazować na formach gotyckichOstoja, Kilka słów o architekturze narodowej, Kronika, „Wiadomości Krajowe i Zagraniczne”, 1860, nr 15, s. 3–4. Za: K. Stefański, Polska architektura sakralna w poszukiwaniu stylu narodowego, Łódź 2002, s. 21.. Rafał Krajewski odpowiedział, że stylu narodowego nie można po prostu stworzyć – musi on narodzić się samoistnieR. Krajewski, O architekturze narodowej, „Gazeta Codzienna”, 1860, nr 125, s. 1. Za: K. Stefański, Polska architektura sakralna w poszukiwaniu stylu narodowego, Łódź 2002, s. 20.. Po tych pierwszych głosach bardziej pogłębione polemiki miały miejsce w ostatniej ćwierci XIX wieku.