Należy pamiętać, że ciągłość instytucjonalna cesarstwa rzymskiego formalnie została przerwana. 4 września 476 wódz plemienia Herulów – Odoaker zdetronizował cesarza zachodniorzymskiego Romulusa Augustulusa i odesłał insygnia cesarskie, do cesarza wschodniego Zenona. Przyjęcie godności cesarza rzymskiego, najpierw przez Karola Wielkiego z rąk Bizancjum w 800, następnie przez Ottona I w 962 z rąk Papiestwa, należy traktować jako symboliczne odnowienie Cesarstwa Rzymskiego, choć na płaszczyźnie ideologiczno-formalnej było to jedynie przekazanie owej godności. Współczesna historiografia uznaje obie daty (800, 962) za restaurację cesarstwa, jednak to od tej drugiej rozpoczyna się, trwające aż do 1806, połączenie godności cesarza rzymskiego z tronem niemieckim. Jednakże sama nazwa „Święte Cesarstwo Rzymskie” powstała u schyłku średniowiecza.
Tytuł władcy thumb|Korona cesarska thumb|Fragment płaszcza cesarskiego (rysunek z 1857)