Historia Pierwsze cerkwie w Mielniku Pierwsza wzmianka o istnieniu prawosławnej świątyni w Mielniku wskazuje, iż w 1260 w miejscowości znajdowała się cerkiew ze szczególnie czczoną ikoną Matki Bożej, przed którą modlił się brat Daniela Halickiego Wasylko, udając się na wyprawę przeciwko Jaćwieży. Była to najprawdopodobniej cerkiew grodowa, a czas powstania parafii prawosławnej w Mielniku jest niemożliwy do ustalenia z braku dokumentów. Legendarne przekazy datują powstanie cerkwi w Mielniku nawet na wiek XI.
Kolejna wzmianka o świątyniach pochodzi dopiero z 1551 i wskazuje istnienie w Mielniku dwóch cerkwi, z czego jedna znajdowała się na miejscu współcześnie istniejącej. Była to świątynia drewniana. Przetrwała do 1614, gdy zniszczył ją całkowicie pożar. Budynek sakralny został odbudowany i pozostawał w rękach prawosławnych (w eparchii włodzimiersko-brzeskiej) jeszcze po zawarciu unii brzeskiej, której miejscowi wierni się sprzeciwili. Unici przejęli mielnicką cerkiew najpóźniej w 1646. Dziesięć lat później budowla ponownie spłonęła, po czym została odbudowana.
Protokół wizytacji parafii Narodzenia Najświętszej Maryi Panny z lat 1726–1727 wskazuje, iż w świątyni znajdował się czterorzędowy ikonostas. Najwcześniej w trzeciej dekadzie XVIII w.