Natomiast epoka cesarstwa średniowiecznego na Zachodzie rozpoczęła się wraz z koronacją cesarską Karola Wielkiego (800), a zakończyła wraz ze śmiercią Fryderyka II (1250). Za koniec średniowiecza i początek czasów nowożytnych uznawane jest również wynalezienie druku. W literaturze dominuje jednak periodyzacja oparta na przemianach politycznych.
Ramy czasowe średniowiecza
Najczęściej podawaną datą początku średniowiecza jest rok 476„Middle Ages” Dictionary.com.. Data ta została użyta po raz pierwszy przez Bruniego. Był to rok detronizacji ostatniego cesarza zachodniorzymskiego Romulusa Augustulusa. Dla Europy jako całości za datę końcową średniowiecza jest często uważany rok 1500Patrz np. tytuły: Watts „Making of Polities Europe 1300–1500”; Epstein „Economic History of Later Medieval Europe 1000–1500”., ale nie ma powszechnie uznawanej daty końca tej epoki. W zależności od kontekstu za koniec średniowiecza uznawane są takie wydarzenia jak pierwsza wyprawa Krzysztofa Kolumba do Ameryki (1492), zdobycie Konstantynopola przez Turków (1453) lub początek reformacji (1517). Angielscy historycy za koniec średniowiecza często uznają bitwę pod Bosworth (1485)Patrz tytuł: Saul „Companion to Medieval England 1066–1485”..