Edukacja i działalność duszpasterska Edukację na poziomie podstawowym Iwan Siergijew odebrał w szkole parafialnej w Surze. Następnie, zdecydowany zostać kapłanem, ukończył seminarium w Archangielsku w 1851 r. Za wyróżniające się wyniki w nauce otrzymał prawo podjęcia wyższych studiów teologicznych w Petersburskiej Akademii Duchownej za państwowe stypendium. W tym samym roku nieoczekiwanie zmarł jego ojciec. Iwan Siergijew rozważał możliwość przerwania studiów i przyjęcia święceń diakońskich lub podjęcia pracy jako psalmista, by móc wspierać finansowo rodzinę. Jego matka nie zgodziła się jednak, by zrezygnował z kształcenia teologicznego. Ostatecznie przyszły duchowny kontynuował naukę, łącząc ją z pracę pisarza akademickiego. Uzyskiwane zarobki przesyłał do domu. W czasie studiów rozważał złożenie ślubów zakonnych i wyjazdu w charakterze misjonarza do Ameryki Północnej, na Syberię lub do Chin. Ostatecznie zdecydował jednak (jak twierdził, pod wpływem proroczego snu), że równie pożyteczną pracę duszpasterską będzie mógł prowadzić jako duchowny parafialny na terenach zamieszkanych przez Rosjan.