Stanisław ze Szczepanowa, znany także jako Stanisław Szczepanowski (ur. ok. 1035–1040 w Szczepanowie, zm. 11 kwietnia 1079 w Krakowie) – polski duchowny, prezbiter, biskup krakowski, męczennik, święty Kościoła katolickiego oraz jeden z głównych patronów Polski.
Życiorys Głównymi źródłami biograficznymi, które obrazują życie i działalność biskupa są: Żywot św. Stanisława i Legenda św. Stanisława, autorstwa Wincentego z Kielczy, a także Kroniki Galla Anonima.
Młodość mały|220px|Cztery sceny z życia św. Stanisława (od góry): mianowanie na biskupa, Wskrzeszenie Piotrowina, zamordowanie przez króla oraz ćwiartowanie ciała Stanisław urodził się około 1035–1040 roku w Szczepanowie. Data dzienna nie jest znana, lecz według tradycji było to 26 lipca. Zdaniem Jana Długosza, jego rodzicami byli Wiesław i Bogna. Miał pochodzić z rodu Turzyna bądź Turzynów, a jego ojciec był rycerzem w służbie księcia. Stanisław młodość spędził w gospodarstwie rodziców, w którym głównie zajmowano się hodowlą. W wieku nastoletnim został wysłany do szkoły, aby nauczyć się czytać i pisać, co ówcześnie nie było powszechne. Najprawdopodobniej miało to miejsce w szkole katedralnej w Krakowie, pod okiem biskupa Aarona.