osób.
Wyraźne przyspieszenie wzrostu ludnościowego nastąpiło w trzyleciu 1837–1840 (o 15%) i w latach 1843–1846 (o 11%). Przyczyną wzrostu była obok przyrostu naturalnego wyraźna imigracja do miasta. Wiązało się to z początkami industrializacji. Jednak dość istotnym czynnikiem hamującym napływ ludności do miasta było pobieranie opłat za osiedlanie się w mieście (do 1867 r.). Ludność najemna (głównie polska) napływała więc na przedmieścia otaczające miasto m.in. Bocianowo, Okole, Wilczak, Szwederowo, Rupienica, Czyżkówko.
Druga połowa XIX wieku i początki XX w. charakteryzują się dynamicznym wzrostem liczebnym ludności Bydgoszczy, jak i całej kształtującej się aglomeracji miejskiej. W niektórych okresach imigracja do miasta znacznie przekraczała przyrost naturalny.
Bydgoszcz liczyła: w 1852 r. – 14.4 tys. osób, w 1871 r. – 22.7 tys., w 1900 r. – 52.2 tys., w 1910 r. – 57.7 tys.
Osady wokół miasta, które nie wchodziły w jego granice administracyjne rozwijały się jeszcze szybciej. W latach 1851–1871 ludność Bydgoszczy wzrosła o 80%, a Szwederowa, Wilczaka i Okola o 125%.