W 1915, z uwagi na wzrost nastrojów antyniemieckich wywołanych I wojną światową, zmienił nazwisko na Pilniak, od miasta na Białorusi, gdzie przez pewien czas przebywał u swojego wuja. W tym czasie równocześnie z publikowaniem opowiadań (Całe życie z 1915, Rok z życia z 1916, Śniegi z 1917) zarabiał pisząc artykuły i szkice z dziedziny etnografii. W 1917 ożenił się z Mariją Sokołową, lekarką z Kołomny, z którą miał dwoje dzieci: Natalię (ur. 31 stycznia 1918) oraz Andrieja (ur. 17 października 1921).
Po rewolucji lutowej Mając problemy z utrzymaniem rodziny, Pilniak przyjął pracę propagandzisty na froncie - z polecenia Rządu Tymczasowego miał wyjeżdżać do oddziałów i podtrzymywać ducha wojennego. W rezultacie po przewrocie bolszewickim został natychmiast uznany za wroga rewolucji i zatrzymany przez Czeka na początku 1918. Uwolniony, spędził kolejnych kilka miesięcy na podróżach po ogarniętym wojną domową kraju, poszukując zatrudnienia oraz spisując zaobserwowane epizody z życia codziennego ludności, które planował wykorzystać w przyszłej twórczości. Latem 1918 przez krótki czas mieszkał w anarchistycznej komunie.