Tuż po przedstawieniu treści trzech listów, narrator zwraca się bezpośrednio do czytelnika. Utrzymuje, że Lotar jest jego przyjacielem, i że to właśnie przez niego dowiedział się o losie Natanaela. Wspomina on o różnych możliwościach zainicjowania opowiadania, dochodząc ostatecznie do wniosku, że forma listu będzie najbardziej odpowiednia do przedstawienia tragicznych przypadków losowych Natanaela. Zdaje on poza tym relację z sytuacji życiowej protagonisty i opisuje Klarę, wyrażając się o niej w wyraźnie pozytywny sposób.
Natanael zmienia się nie do poznania. Miewa często ponure sny i uważa, że jego życie jest kierowane przez wyższe moce. Klara wyraźnie się temu sprzeciwia, szczególnie gdy jej narzeczony określa je jako złowieszcze zjawiska, które uniemożliwiają obojgu spełnienie w miłości. Natanael tonie w świecie rozmyślań, zaczynając fantazjować o Coppeliusie i oczach Klary. Z czasem jest ona coraz bardziej znudzona i niechętna niekończącemu się strumieniowi opowiadań i poezji, deklamowanych przez narzeczonego. Ten czuje się niezrozumiany i określa ją jako bezduszny automat. Wiedząc o niegodziwym zachowaniu Natanaela, Lotar wyzywa go na pojedynek, do którego jednak nie dopuszcza sama Klara. Ostatecznie skruszony Natanael zapewnia ją o jego głębokiej miłości, prosząc jednocześnie Lotara o wybaczenie.