W tym czasie mieszkanie w pojedynkę, a nie w większej społeczności, było bardzo niebezpieczne, dlatego istniały zatłoczone skupiska otoczone niezamieszkanymi terenami.
Lata 1000–1250 W XI wieku ludzie zaczęli zajmować dzikie okolice, osuszając bagna i wycinając lasy, a następnie rozpoczynając uprawę na tych terenach. W tym samym czasie, podczas Ostsiedlung, Niemcy osiedlili się na wschód od Łaby i Soławy, terytoriach zajmowanych głównie przez Słowian połabskich. Krzyżowcy poszerzali państwa krzyżowe, część Półwyspu Iberyjskiego została odbita z rąk Maurów (zobacz: rekonkwista) a Normanowie skolonizowali południowe Włochy. Te przemieszczenia i podboje są częścią większego zjawiska ekspansji ludności i przesiedleń, które pojawiły się w Europie w tym okresie. Powody tej ekspansji i kolonizacji to: poprawa klimatu znana jako średniowieczne optimum klimatyczne wydłużające okres wegetacyjny i zwiększające wydajność upraw zakończenie wypraw wikingów, Arabów i Węgrów pozwalające na większą stabilizację polityczną rozwój technologii, który umożliwił uprawę większych obszarów reformy Kościoła z XI wieku jeszcze bardziej stabilizujące sytuację powstanie feudalizmu, który również poprawił stabilność społeczną Zakres pańszczyzny, która wiązała chłopów do ziemi, zaczął słabnąć wraz z rozwojem gospodarki opartej na pieniądzu.