thumb|Śmierć gen. Gordona w Chartumie Powstanie mahdystów – rewolucja islamska przeprowadzona w Sudanie w latach 1881–1899 przez reformatora religijnego Mahometa al-Mahdiego (1844–1885) i jego naśladowców, tworzących ruch duchowy i polityczny zwany mahdyzmem (arab. mahdiyah المهدية). W historiografii imperium brytyjskiego powstanie to jest często ukazywane w jego wymiarze politycznym jako zbrojne wystąpienie derwiszów z Sudanu przeciwko Egiptowi i Wielkiej Brytanii. Jednak lektura dokumentów ukazuje, że oprócz wymiaru politycznego miało ono przede wszystkim charakter religijny: jako rewolucja islamska mająca ambicję ogarnąć cały świat.
Geneza i główne idee powstania mahdystów Mahomet al-Mahdi rozpoczął swoją misję od przepowiadania, odwiedzając, pisząc listy i nawiązując różne inne kontakty. Następnie zorganizował swoją społeczność, zarówno cywilną, jak i wojskową. Osiągnięte sukcesy militarne dodatkowo przekonały go, że jego misja pochodzi od Boga. Wtedy zaczął kłaść fundamenty pod swoje państwo mahdystów, które miałoby mieć charakter teokratyczny i być kierowane przez Boga. Muhammad al-Mahdi przyznał sobie trzy tytuły: imam, następca wysłannika Bożego, oczekiwany mahdi (rodzaj muzułmańskiego mesjasza). Jako imam uważał się za głowę wspólnoty prawdziwych muzułmanów.