Ballada romantyczna – gatunek literacki, który czerpie tematy z kultury ludowej. Ballady ukazują świat rzeczywisty z elementami fantastycznymi i zagadkową fabułą. Jej cechą jest także synkretyzm rodzajowy.
Narrator jest często niepewny i zdziwiony światem przedstawionym. Posługuje się ogólnikami, pytaniami i wykrzyknieniami, a nawet przyznaje się do niewiedzy. Ballada romantyczna wykazuje pewne związki z sielanką, poprzez typowe dla tego gatunku rekwizyty, scenerię oraz temat, jednak w przeciwieństwie do niej, zawiera elementy grozy. Związek ten jest uzasadniony, gdyż romantyzm we wczesnej fazie rozwoju nawiązywał do sentymentalnej koncepcji świata.
Fabuła szkicowa, zagadkowa, narracja jest silnie subiektywna.
Cechy ballady romantycznej geneza ludowa; zawiera akcję; gatunek synkretyczny – epicki (z elementami liryki i dramatu); bohater – często ludowy; narrator nie wie wszystkiego o świecie przedstawionym; połączenie realizmu z fantastyką; natura: jest tłem wydarzeń (ale bierze udział w akcji); jest równoprawnym bohaterem; tworzy nastrój (tajemniczy i groźny); wymierza sprawiedliwość; przesłanie moralne: nie ma zbrodni bez kary; rytmiczność i melodyjność; prosty język: elementy stylizacji potocznej i gwarowej.