James Van Der Zee (ur. 29 czerwca 1886, zm. 15 maja 1983) – amerykański fotograf znany z portretów wykonanych czarnoskórym nowojorczykom. Główna postać „renesansu Harlemu”. Poza wartością artystyczną, jego prace stanowią również obszerną dokumentację. Do jego najbardziej znanych modeli należeli publicysta Marcus Garvey, tancerz i aktor Bill Robinson i poeta Countee Cullen.
Życiorys Rodzice Van Der Zee pracowali w Nowym Jorku dla prezydenta Ulyssesa Granta. James był drugim z szóstki dzieci. W dzieciństwie uczył się malować, grać na pianinie i na skrzypcach. Pierwszy aparat fotograficzny otrzymał w wieku 14 lat. Rozwijał zainteresowanie fotografią, robiąc zdjęcia swojej okolicy i rodzinie, które sam wywoływał.
Po przeprowadzce do Nowego Jorku jego głównym źródłem utrzymania było udzielanie lekcji muzyki. Pracował także jako kelner i windziarz, a w latach 1909-15 grał w zespole Fletchera Hendersona i Orkiestrze Johna Wanamakera, która wykonywała akompaniament do niemych filmów.