Justynian Karnicki nauki rozpoczął w kolegium OO. Jezuitów w Połocku, a następnie studiował na Uniwersytecie Wileńskim w okresie rozkwitu tej uczelni, kiedy wykłady prowadziły takie postaci jak Lelewel, Jan i Jędrzej Śniadeccy czy Goluchowski. Młode lata spędził w swoich dobrach w Inflantach, doglądając swoich majątków. Wkrótce jednak ze względu na problemy zdrowotne zdecydował się na wyjazd za granicę w celu podjęcia odpowiedniego leczenia. Podróże po krajach europejskich Karnicki wykorzystał dla zdobycia wykształcenia w zakresie sztuki i muzealnictwa. W 1842 osiadł przy swej rodzinie w Warszawie, gdzie zaczął rozwijać swoją pasję kolekcjonerską, przeznaczając na ten cel znaczną część swoich zasobów finansowych. Z początku koncentrował się na rycinach znakomitych mistrzów, potem obrazach, a z czasem jego kolekcja zaczęła obejmować również wszelkiego rodzaju zabytki sztuki starożytnej i średniowiecznej, rzadkie porcelany, medale czy numizmaty. Po 30 latach kolekcja Justyniana Karnickiego stanowiła jedną z najbardziej znakomitych i pokaźnych kolekcji prywatnychGazeta Warszawska z 2(14) lutego 1876, nr 34, s. 4Rocznik dla archeologów, numizmatyków i bibliografów polskich. Rok 1870, Kraków 1873, s. 218.