Status Dzięcioł cesarski jest oficjalnie klasyfikowany przez IUCN jako gatunek krytycznie zagrożony (przypuszczalnie wymarły). Jednak ostatni potwierdzony raport dotyczył zastrzelonego ptaka w stanie Durango w 1956 r. i obecnie gatunek jest prawdopodobnie wymarły. Głównym powodem zmniejszenia liczebności jego populacji była utrata siedlisk, choć tempo zaniku populacji mogły także przyspieszyć polowania na użytek medycyny ludowej oraz fakt, że pisklęta tego dzięcioła były uznawane za przysmak przez Indian Tarahumara. Dzięcioł cesarski był wspaniałym ptakiem i kiedy gatunek stał się rzadki, wiele z osobników zostało najwyraźniej odstrzelonych przez ludzi, którzy nigdy nie spotkali takiego ptaka i chcieli przyjrzeć mu się z bliska.

Z powodu niemal całkowitego zniszczenia jego pierwotnego siedliska i braku jakichkolwiek potwierdzonych obserwacji w ciągu ponad 50 lat, wielu ornitologów jest zdania, że dzięcioł cesarski musiał wyginąć. Istnieje garść bardziej współczesnych, niepotwierdzonych obserwacji, najświeższe z nich niewiele wyprzedziły publikację z 2005 o domniemanym ponownym odkryciu tego gatunku dzięcioła. Lammertink et al. (1996), po obszernym przeglądzie raportów i doniesień, które miały miejsce po 1956 roku, stwierdzili, że gatunek rzeczywiście przetrwał do lat 90. XX w.