Treść Poeta zwraca się do rodaków z prośbą, by pochowali go, gdy umrze, w miejscu, z którego będzie widział ukraińskie pola, skały i nurt Dniepru. Zapowiada, że kiedy rzeka zmyje z Ukrainy całą "wrażą krew", wówczas on sam porzuci wszystko, czym się do tej pory zajmował i powróci do Boga – wcześniej jednak nie uzna jego istnienia. Wreszcie wzywa Ukraińców, by drogą zbrojnego powstania odzyskali wolność, nie cofając się przed krwawą walką, zaś w niepodległym już kraju, który będzie ich wspólną rodziną, od czasu do czasu wspomnieli także i jego.
Cechy utworu Dzieło stanowi przedłużenie napisanego wcześniej poematu Sen, uzupełniając jego antycarski wydźwięk konkretnym wezwaniem do działania: buntu przeciw obecnej sytuacji Ukrainy i budowie niepodległego kraju. Tym samym dzieło konkretyzuje również przesłanie listu poetyckiego Do umarłych i żywych i nienarodzonych rodaków moich na Ukrainie i nie na Ukrainie list mój przyjacielski napisanego kilka tygodni wcześniej.