sącelnô ‘cielna’, sąkocô lub sąkotnô ‘kotna (o kotce lub suce)’, nazwy mieszkańców tworzy się za pomocą przyrostka –ón (w języku polskim najczęściej –anin), końcówka –ë w celowniku rzeczowników w liczbie pojedynczej zamiast tradycyjnego –u i –owi, np. psë ‘psu’, królë ‘królowi’, końcówka –owi zastępowana również przez –emu lub –omu, np. koniemu ‘koniu’, sënomu ‘synowi’, w narzędniku rzeczowników rodzaju męskiego zamiast końcówki –em występuje końcówka –ã, np. jãzëkã ‘językiem’, stwardnienie ń w n.

Gwary pucka, chałupska i oksywska to tzw. gwary bylackie. Ich cechą charakterystyczną jest bylaczenie – czyli stwardnienie ł w l.

Przykład – „Kaszëbi do Pòlôchów” F. Ceynowy

Słowińszczyzna

Największą odrębnością wśród gwar północnokaszubskich odznacza się gwara słowińska, przez niemieckiego badacza Friedricha Lorentza początkowo uznawana za osobny język słowiański – język słowiński. W wyniku izolacji zarówno od pozostałych gwar kaszubskich, jak i dialektów polskich, słowińszczyzna stała się najbardziej konserwatywnym i archaicznym etnolektem