W 1772 r. ziemia chełmińska i dobrzyńska znalazła się pod zaborem pruski, co także miało duży wpływ na gwarę, szczególnie na słownictwo w którym występuje duża ilość germanizmów. W 1815 r. ziemia Dobrzyńska znalazła się pod zaborem rosyjskim, co wpłyneło na dobrzyńskie słównictwo, do dziś można znaleść tam rusycyzmy; jednakże zemia chełmicka wciąż pozostawała pod władzą pruską, co podzieliło region na dwie strefy wplywów
Cechy gwar Fonologia brak mazurzenia (czyli redukcji spółgłosek dziąsłowych spółgłosek dziąsłowych ⟨sz⟩, ⟨cz⟩, ⟨ż⟩, ⟨dż⟩ do spółgłosek ziębowych ⟨s⟩, ⟨c⟩, ⟨z⟩, ⟨dz⟩, np. zaba – żaba) samogłoski pochylone á, é, ó przeszły odpowiednio w o, i/y, u samogłoska ę (e nosowe) często wymawiana jako ã (a nosowe) samogłoska ą (o nosowe) w wygłosie (niekiedy też w śródgłosie) wymawiana jako u, niekiedy całkowity zanik nosowości i zrównanie z o przejście grup oN w uN i eN w iN/yN np. powim – powiem, ziymniaki – ziemniaki mieszanie i z y przejście -ar- w -er- np. rozposterła – rozpostarła asynchroniczna wymowa spółgłosek wargowych miękkich stwardnienie m' (miękkiego m) twarda wymowa grup kie i gie: mlekem (mlekiem) labializacja początkowego o np. łojciec, czasami też początkowego u np. łupiekła – upiekła przejście -ił /-ył na -uł, np. buł – był. przejście -ej na -i/-y lub ij/yj, np.