Kaszubszczyzna południowo-zachodnia Zespół ten stanowią gwary używane na terenie powiatu człuchowskiego oraz południowej części bytowskiego. Jest najmniejszą spośród kaszubskich grup gwarowych i zarazem najszybciej asymilującą właściwości sąsiadującego z nią dialektu wielkopolskiego oraz języka ogólnopolskiego. Stanowi wraz z gwarami południowo-wschodnimi kontinuum dialektalne, więc jej wschodnie gwary upodabniają się do sąsiadujących odmian zachodnich.
Cechy gwar południowo-zachodnich brak przejścia t, d w ć, dź stwardnienie ń w n wymowa ô (kontynuatu długiego a) upodobniona do niemieckiego ö, czasami do å (dźwięk pośredni między a i o) samogłoska é (e pochylone) w swojej archaicznej formie – dźwięk pośredni między i a y samogłoska ë wymawiana tak samo jak regularne e odnosowienie samogłoski ą
Zapisy gwarowe Kaszubszczyzną południową posługiwał się jeden z najbardziej znanych pisarzy kaszubskich, Hieronim Derdowski. W swoich utworach odzwierciedlał cechy gwary chojnickiej, choć z czasem mieszał ją z elementami dialektu północnokaszubskiego, chcąc stworzyć pewną reprezentatywną formę etnolektu kaszubskiego łatwo zrozumiałą dla wszystkich Kaszubów.