Historia lewo|mały|Msza Świętego Klemensa, fresk w rzymskiej bazylice, XI wiek. Papież odwraca się na Dominus Vobiscum, w lewej dłoni ma manipularz, w księdze zapisane są słowa liturgii eucharystycznej w łacinie. thumb|Msza Świętego Grzegorza, XV w., Metropolitalne Muzeum Sztuki|lewo thumb|Msza w kaplicy Ostrobramskiej w Wilnie, XIX w. Klasyczny ryt rzymski wyłonił się z długiej historii przemian, które zachodziły w liturgii mszy, poczynając od starożytności i średniowiecza. Obrzędy rytu rzymskiego w drugim wieku przedstawia Justyn w Apologii; w trzecim wieku Hipolit w Tradycji Apostolskiej. Od wieku czwartego w liturgii stale obecny jest kanon rzymski. Zasadnicze ukształtowanie się rytu rzymskiego miało miejsce między IV a VII w., następnie podlegał on kolejnym przeobrażeniom (np. połączenie z rytem gallikańskim).
Na skutek działań Franciszka z Asyżu, w wieku XIII ryt zgodnie z mszałem Innocentego III przyjęli franciszkanie i przyczynili się tym samym do jego upowszechnienia.