Poeta pragnie oddać ducha wolności i dążenia do "sławy kozackiej", jakie cechowały legendarnych atamanów i ich podkomendnych. Gamalej idealizuje Kozaczyznę, podobnie jak inne wczesne dzieła Szewczenki o tej tematyce (w późniejszym okresie twórczości poeta, zachowując podziw dla odwagi i niezależności Zaporożców, zaczął patrzeć na ich działalność bardziej krytycznie). Całe fragmenty poematu, w szczególności wypowiedzi Kozaków w niewoli, powstały na podstawie pieśni ludowych i zachowują ich oryginalną wersyfikację i słownictwo.
Publikacja Gamalej był tłumaczony na język polski przez Alfreda Chajęskiego, Antoniego Gorzałczyńskiego oraz Władysława Syrokomlę oraz fragmentarycznie przez Aleksandra Baumgartena i Leonarda Sowińskiego. Zachowały się dwa rękopisy poematu: niekompletny z lat 40. XIX wieku oraz kompletny, przepisany przez Szewczenkę w 1859.
Szewczenko pisał w liście do J. Kucharenki w lutym 1843, że Gamalej ma zostać wydrukowany w Warszawie. Ostatecznie jednak do tej publikacji nie doszło i utwór ukazał się drukiem dopiero w roku następnym, a w szesnaście lat później w rozszerzonym wydaniu