Samotny wrzód odbytnicy (łac. ulcus solitarius recti, ang. solitary rectal ulcer, solitary rectal ulcer syndrome, SRUS) – rzadka, występująca głównie u młodych dorosłych choroba odbytnicy polegająca na powstaniu pojedynczego wrzodu lub mnogich zmian w obrębie błony śluzowej tego odcinka jelita grubego.
Historia Samotny wrzód odbytnicy opisany został po raz pierwszy w 1829 przez Jeana Cruveilhiera jako przewlekłe owrzodzenie odbytnicy. Kliniczne i patofizjologiczne cechy choroby pierwszy raz zostały opisane natomiast w 1969 przez Madigana i Morsona.
Etiopatogeneza Etiologia choroby nie jest dokładnie poznana. Jako przyczyny powstania samotnego wrzodu odbytnicy bierze się pod uwagę urazy (np. drażnienie ściany odbytnicy palcem), wzrost napięcia mięśnia łonowo-odbytniczego, wrodzone wady ściany odbytnicy, nieswoiste zapalenia jelit o ograniczonej lokalizacji, zakażenia, stosowanie niektórych leków doodbytniczo (np. niesteroidowe leki przeciwzapalne, ergotamina). Zwraca się uwagę na współistnienie samotnego wrzodu odbytnicy z wypadaniem odbytnicy i wgłobieniem wewnętrznym odbytnicy.