W procesie patogenetycznym prowadzącym do powstania owrzodzenia rozważa się kwestię zmian w ścianie jelita wynikających z niedokrwienia spowodowanego wypadaniem odbytnicy oraz zaburzeniami napięcia mięśni miednicy i zwieracza zewnętrznego odbytu.
Objawy zaparcie ból podczas parcia na stolec wrażenie niepełnego wypróżnienia przedłużona defekacja z towarzyszącym dużym wysiłkiem krwawienie z odbytu ból w podbrzuszu obecność śluzu i ropy w kale nietrzymanie stolca wypadanie odbytnicy
Diagnostyka Często okres od początku objawów do rozpoznania samotnego wrzodu odbytnicy jest długi, ze względu na początkową złą interpretację charakteru uwidocznionej zmiany np. jako guza nowotworowego lub nieswoistego zapalenia jelita grubego. W badaniu endoskopowym wrzód samotny najczęściej jest pojedynczą zmianą o średnicy mniejszej od 5 cm, zlokalizowaną na przedniej ścianie odbytnicy, w odległości 6–10 cm od brzegu odbytu. Rzadziej owrzodzenia są mnogie, pojawiają się zmiany polipowate lub rumień. W badaniu histopatologicznym materiału biopsyjnego pobranego w czasie endoskopii stwierdza się: zwłóknienie, naciek zapalny oraz przekrwienie w blaszce właściwej błony śluzowej odbytnicy. W miejscu blaszki właściwej pojawiają się fibroblasty, komórki mięśni gładkich oraz kolagen.