Rozróżniano 4 kategorie przewodników turystycznych: przewodnik górski dla określonych obszarów górskich (Beskidy, Tatry, Sudety), przewodnik miejski dla poszczególnych miast oraz obszarów i obiektów znajdujących się w strefie podmiejskiej, jeżeli są one związane z historią, kulturą miasta, przewodnik terenowy dla poszczególnych województw lub regionów (włącznie z miastami położonymi w obrębie województwa lub regionu), przewodnik wysokogórski międzynarodowy bez ograniczeń terytorialnych.
Uprawnienia przewodnika turystycznego lub pilota wycieczek otrzymuje osoba, która: ukończyła 18 lat i szkołę średnią, posiada stan zdrowia umożliwiający wykonywanie zadań przewodnika (potwierdza to odpowiednia komisja lekarska), nie była karana za przestępstwa umyślne lub inne popełnione w związku z wykonywaniem zadań przewodnika turystycznego lub pilota wycieczek, odbyła szkolenie i praktykę przewodnicką oraz zdała egzamin na przewodnika turystycznego przed komisją, powołaną przez Marszałka województwa.
Kursy na uzyskanie uprawnień przewodnika turystycznego są zwykle organizowane przez istniejące Koła Przewodników Górskich, kluby PTTK, biura podróży, organizacje studenckie lub inne organizacje, posiadające zezwolenie Marszałka danego województwa.