W Rzymie, w okresie przedchrześcijańskim w placówkach leczniczych dla niewolników i wojskowych pielęgnowaniem zajmowali się niewolnicy, którzy byli do tego typowani na podstawie cech charakteru. Gdy rozpowszechniło się chrześcijaństwo opieką obejmowani byli także biedni, bezdomni i cierpiący, wśród których świadczona była również posługa religijna i rozdawana jałmużna. W skład zgromadzeń zajmujących się opieką nad nimi wchodziło wiele bogatych rzymskich patrycjuszek. Chorymi zajmowano się w ich domach, zabierano ich do domów innych osób lub siedziby biskupa. Udzielana pomoc pielęgniarska oparta była na chrześcijańskiej idei miłosierdzia, poświęceniu bliźniemu i wyrzeczeniu dla Boga.

W 529 r. powstał pierwszy klasztor, założony przez św. Benedykta na Monte Cassino, w którym zakonnicy pielęgnowali chorych. Z czasem powstało wiele takich klasztorów, przy których organizowano przytułki-szpitale. Leczeniem i pielęgnowaniem zajmowali się tam zakonnicy i zakonnice. W takich placówkach dużo czasu poświęcano na praktyki religijneEncyklopedia dla pielęgniarek, red. Józef Bogusz, PZWL, Warszawa 1990, s. 362–363, ..

W XI–XVI wieku (okres wojen krzyżowych) zaczęły powstawać zakony (m.in. lazaryści, rycerze teutońscy), które zajmowały się pielęgnowaniem chorych i rannych po wyprawach krzyżowych.