Po rozbiorach Rzeczypospolitej pod koniec XVIII wieku większość ziem litewskich znalazła się w granicach Imperium Rosyjskiego. W XIX wieku władze rosyjskie prowadziły politykę rusyfikacji, szczególnie po powstaniu listopadowym i powstaniu styczniowym. Jednocześnie rozwijało się litewskie odrodzenie narodowe. Ważną rolę odegrali w nim m.in. Jonas Basanavičius i Vincas Kudirka, a także kolporterzy książek, którzy w okresie zakazu litewskiego druku alfabetem łacińskim rozpowszechniali nielegalnie wydawane publikacje.

W czasie I wojny światowej ziemie litewskie znalazły się pod okupacją niemiecką. 16 lutego 1918 roku Rada Litewska ogłosiła odbudowę niepodległego państwa litewskiego ze stolicą w Wilnie. W kolejnych latach Litwa prowadziła walki o utrzymanie niepodległości. Konflikt polsko-litewski dotyczył przede wszystkim Wilna i Wileńszczyzny, które w okresie międzywojennym znalazły się w granicach Polski, podczas gdy siedzibą władz litewskich było Kowno.

W 1940 roku Litwa została zajęta i anektowana przez Związek Radziecki. Po okupacji niemieckiej w latach 1941–1944 ponownie znalazła się pod kontrolą ZSRR. Okres powojenny wiązał się z represjami politycznymi, deportacjami i kolektywizacją, natomiast przeciwko władzom radzieckim działała litewska partyzantka zaliczana do tzw. leśnych braci.