Miejscowość znajduje się w południowo-wschodniej części powiatu tarnogórskiego, w sąsiedztwie Nakła Śląskiego, Nowego Chechła, Orzecha, Piekar Śląskich i Tarnowskich Gór.
Wschodnie obrzeża miejscowości przylegają do Zbiornika Kozłowa Góra, utworzonego na Brynicy. W pobliżu położony jest również Zalew Nakło-Chechło, znajdujący się administracyjnie poza zasadniczą częścią Świerklańca, lecz istotny dla funkcji rekreacyjnych całej gminy.
Nazwa Nazwa Świerklaniec jest nazwą topograficzną. Według Stanisława Rosponda pochodzi od gwarowej formy świerkla, oznaczającej świerk. W źródłach historycznych spotykane są różne formy zapisu nazwy, m.in. Świrkliniec w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. W okresie niemieckim używano nazwy Neudeck.
Historia Średniowiecze i czasy nowożytne
Początki osadnictwa na obszarze dzisiejszej gminy Świerklaniec wiążą się ze średniowieczem. Według informacji publikowanych przez gminę, przełomowym momentem dla rozwoju tych ziem było wygaśnięcie piastowskiej linii książąt bytomskich oraz późniejszy podział ich dóbr.