Królewszczyzny, poddane egzekucji, mogłyby stanowić teoretycznie ok. 15-20% ziem Rzeczypospolitej Obojga Narodów, w praktyce mimo licznych reform (1562Egzekucja dóbr koronnych na sejmie piotrowskim w roku 1562 Przemyśl 1884., 1563, 1589–1590Alienacje dóbr królewskich w latach 1578 — 1668 Przegląd Historyczny 1978., w XVII w. zanikł ruch odzyskiwania królewszczyzn – przeważyła złota wolność do 1775) do ich pełnego podporządkowania przez monarchę nigdy nie doszło i większość z tych terenów w rzeczywistości kontrolowana była przez magnaterię i wpływową szlachtę (zarządca miał tytuł starosty niegrodowego).
Formalnie, według prawa, od końca XVI w. (1589–1590) królewszczyzny dzieliły się na ekonomie (zwane także dobrami stołowymi lub dobrami stołu królewskiego, łac. bona mensae regiae), których dochody były kierowane do skarbu nadwornego (prywatnego skarbu królewskiego, w odróżnieniu od skarbu państwowego), przeznaczonego na zaspokojenie potrzeb monarchy i jego dworu, oraz na starostwa i inne dobra wydzierżawiane lub nadawane w dożywocie szlachcie jako „chleb dobrze zasłużonych” (łac. panis bene merentium). Część dóbr stołowych, przeznaczonych na osobiste wydatki króla, była także nieraz wydzierżawiona szlachcie (i nielegalnie przetrzymywana przez nią)Zakazywały tego ustawy Rationes stołu Króla Jego Miłości z 1590 (Volumina Legum t.