Być może więc powszechnie wypowiadane przez historyków sądy, że chłopom najlepiej powodziło się w królewszczyznach nie odpowiadają prawdzie.

W 1775 r. przeprowadzono „emfiteutyczną reformę starostw i królewszczyzn”, co oznaczało, że odtąd oddawano je w dzierżawę nie na dożywocie, ale na 50 lat, i to tym, którzy zapewniali najwyższy czynsz. Dzierżawy te mogły przechodzić w tym czasie na spadkobierców.

Sejm Czteroletni podjął uchwałę o wystawieniu na sprzedaż ziem królewskich. Po rozbiorach przeszły na własność państw zaborczych.

Ruch egzekucyjny a królewszczyzny

Pod koniec XVI wieku Ruch egzekucyjny, czyli stronnictwo niższej i średniej szlachty wraz z niektórymi magnatami, postulował wymuszenie zwrotu tychże dóbr królowi, dla uzupełnienia skarbu prawnie należnymi środkami, czyli restaurację królewszczyzn.

Stronnictwo popierane przez kanclerza Jana Zamoyskiego postawiło sobie za cel wzmocnienie króla poprzez „egzekucję praw”, hasło „egzekucji dóbr” dotyczyło zmuszenie zwrotu królewszczyzn królowi. W 1562 r. sejm uchwalił egzekucję dóbr królewskich (w 1563 r. zatwierdzone przez króla), nie objęła jednak ona ziem Wielkiego Księstwa Litewskiego (dobra hospodarskie – wielkoksiążęce) wobec sprzeciwu litewskich magnatów. Dochody otrzymywane z rewindykowanych królewszczyzn pozwoliły m.in. na utworzenie wojska kwarcianego.

Królestwo Francji

Zobacz też ekonomia (dobra królewskie)

Przypisy

!