Zgodnie z feudalnym zwyczajem syn jej zmarłej starszej siostry Ranuccio, Włoch, był najbliższym spadkobiercą, gdyż Filip II wywodził się całkowicie z linii żeńskiej, a co do António, pomimo że był wnukiem w bezpośredniej linii męskiej króla Manuela I, był nieślubnym dzieckiem.
Genealogia Kandydaci do tronu Portugalii po śmierci króla Henryka I (1580):
Ces.=Cesarz, K.=Król, ks.=książę, m.=małżeństwo, Port.=Portugalii, zb.=zmarł bezpotomnie
Ogłoszenie się królem 24 lipca 1580 r. w Santarém, Antonio nie czekając na decyzje Rady ogłosił się królem Portugalii, co wywołało entuzjazm w kilku regionach kraju. Poparła go księżna Bragranza oraz większość portugalskiego społeczeństwa. Jednakże rządził w kontynentalnej części Portugalii kilka dni, zakończone porażką w bitwie koło miejscowości Alcântara (dziś to dzielnica Lizbony) 25 sierpnia; wojskami Habsburgów dowodził Fernando Álvarez de Toledo, Książę Alba.
Po bitwie, próbował rządzić Portugalią z Azorów (dokładnie z wyspy Terceira), gdzie nawet utworzył rząd opozycyjny, który przetrwał do 1583 r. i wybił monetę – typowy akt suwerenności członka rodziny królewskiej. Przez to przez wielu historyków uważany jest za ostatniego monarchę z dynastii Aviz i 18. króla Portugalii.