W sierpniu 1942 roku nastąpiła ewakuacja Armii Andersa z ZSRR.
Na przełomie 1942 i 1943 roku w środowiskach komunistów polskich w Saratowie, Kujbyszewie, Ufie i w Moskwie odbyły się rozmowy mające na celu opracowanie programu politycznego nowej organizacji politycznej w ZSRRAnna Sobór-Świderska za Fryderykiem Zbyniewiczem – Jakub Berman. Biografia komunisty IPN Warszawa 2009, s. 85 .. W styczniu 1943 roku Stalin wezwał Wandę Wasilewską do Moskwy, stwierdzając wobec jej męża Ołeksandra Kornijczuka: „sytuacja wygląda tak, że chyba dojdzie do decydującego konfliktu między emigracyjnym rządem polskim a ZSRR i w tej sytuacji Wanda mogłaby dużo zrobić”.
W tym samym miesiącu Wasilewska i Lampe zwrócili się z kolejnym listem do Stalina, podnosząc konieczność formalnego zorganizowania polskiej lewicy komunistycznej w ZSRR. Proponowali powołanie Komitetu Walki o Niepodległą, Demokratyczną Polskę. W lutym odbyła się rozmowa Wasilewskiej ze Stalinem i Mołotowem, a miesiąc później zaczęto wydawać kolejne polskie pismo w ZSRR „Wolna Polska”. Miało to być pismo nowej organizacji – Związku Patriotów Polskich. Utworzono jego komitet organizacyjny, który miał przygotować założenia programowe i zorganizować zjazd założycielski.