Według Błoka poemat zrodził się z nienawiści do wszelkich, popularnych w tamtych czasach, teorii postępu i rozwoju ludzkości.
Warszawa
Poeta przybył do Warszawy 1 grudnia 1909, do łoża umierającego ojca, jednak przyjechał zbyt późno – już po jego śmierci. Pobyt wydłużał się z uwagi na konieczność dokonania wszelkiego typu formalności biurokratyczno-likwidacyjnych. Błok nie ograniczał się jednak tylko do spraw urzędowych – poświęcał wiele czasu na zwiedzanie Warszawy, rozmowy z przyjaciółmi ojca oraz wizyty w kabaretach i restauracjach. Łącznie spędził w Warszawie 18 dni i wyniósł stamtąd mnóstwo obserwacji społecznych i obyczajowych. Było to zaczynem najpierw skromnego wiersza Ojciec, a potem dzieła Odwet – poemat warszawski. Zadedykował je siostrze – Angelinie Błok.
Istota
Trudny i pełen zmagań proces twórczy trwał 10 lat i nie został nigdy ukończony ostatecznie. Poeta odrzucił stopniowo poetykę symbolizmu, na rzecz języka potocznego, narracji człowieka z tłumu. Potrzebna mu była także znajomość historii Polski, co wymagało studiowania materiałów historiograficznych.