W rozwoju miasta ważną rolę odgrywał spór o jus patronatus nad kościołem św. Rajnolda; prawo do obsadzania stanowiska proboszcza należało przede wszystkim do dziekana kolońskiej kolegiaty St. Maria ad Gradus. Z dokumentów wynika, iż między 1262 a 1290 trwały kościelno-prawne procesy, które zakończyły się kompromisem: kolońska kapituła kolegiacka mogła wyznaczyć na urząd proboszcza tylko obywatela Dortmundu. Dopiero od 1421 rada miejska wydaje się sprawować patronat nad kościołem św. Rajnolda.

Obecnie istniejąca budowla to późnoromańska, trzyprzęsłowa bazylika z transeptem i z dobudowanym późnogotyckim prezbiterium, wzniesiona w zasadniczym zrębie w latach 1250–1270.

W XIV w. Wolne Miasto Dortmund było pod presją toczących się wokół walk o władzę i podział wpływów, udało mu się jednak obronić swoją niezależność. Od 29 maja 1388 do 8 listopada 1389 trwał „wielki spór” (niem. „Große Fehde”), po którym Dortmund umocnił swoją pozycję. Rozwinięty w następnych latach gospodarczy potencjał miasta znalazł swój wyraz m.in. w kosztownościach ofiarowanych kościołowi. Pomiędzy 1421 a 1450 dobudowano do kościoła wielkie prezbiterium dla członków rady miejskiej, zachowane do dzisiaj. W 1446 dobudowano zakrystię.