Sławomira Górzyńskiego: Metryka Koronna Księgi Wpisów, digitalizacja i udostępnienie jej w Internecie, nr projektu 0007/NPRH2/H11/81/2012.

Metryka Litewska

thumb|220px|Wpisy w Liber Inscriptionum Metryki Litewskiej 1511-1518 W tym samym czasie co Metryka Koronna powstała również Metryka Litewska (pierwsze zapisy z 1440 roku). Rozwijała się ona podobnie jak Metryka Koronna i dzieliła jej losy aż do 1795 roku. Wpisy w Metryce Litewskiej były dokonywane w języku ruskim (starobiałoruskim) i po łacinie, a od końca XVII wieku po polsku i po łacinie. Do dziś pozostaje w Rosji i jej księgi są przechowywane w Centralnym Państwowym Archiwum Akt Dawnych (Centralnyj Gosudarstwiennyj Archiw Driewnich Aktow) w Moskwie. W warszawskim AGAD znajduje się część serii polskiej transkrypcji oryginalnych ksiąg oraz Summariusz Metryki Litewskiej za lata 1474–1751 odzyskany na mocy postanowień traktatu ryskiego.

Metryka Koronna i Litewska stanowią bezcenne źródła do historii Polski. Część ksiąg jest w kiepskim stanie z powodu upływu czasu. Już w XVIII wieku 11 ksiąg najbardziej uszkodzonych zostało przepisanych. Archiwum Główne Akt Dawnych prowadzi działania mające na celu zapobieżenie dalszemu postępowi działania czasu.