Stanowisko to (zwłaszcza w odniesieniu do traktatu lizbońskiego, w związku ze znacznym wzrostem jego znaczenia) bywa potocznie, acz niepoprawnie, nazywane stanowiskiem prezydenta Unii EuropejskiejKim jest przewodniczący Rady Europejskiej?Bruksela: wiemy, kiedy zostanie wybrany prezydent UE.. Nazwa ta nie występuje w kontekście oficjalnym. Pierwszym stałym przewodniczącym RE, urzędującym na zasadach określonych przez traktat lizboński, był Belg Herman Van Rompuy. 19 listopada 2009 na spotkaniu Rady Europejskiej w Brukseli desygnowano go na urząd, który objął 1 grudnia 2009 – wraz z wejściem w życie traktatu z Lizbony. Jego pierwsza kadencja zakończyła się 31 maja 2012.
Przed traktatem lizbońskim Przed wejściem w życie traktatu Przewodniczącym RE była każdorazowo głowa państwa lub szef rządu (w zależności od praktyki reprezentowania danego państwa) kraju aktualnie sprawującego prezydencję Rady Unii Europejskiej. Było to więc stanowisko o niewielkim znaczeniu, jako że zmieniało się wraz z każdą prezydencją (co 6 miesięcy). Przewodniczący był odpowiedzialny głównie za przygotowanie, przewodniczenie i przedkładanie sprawozdań ze szczytów Rady Europejskiej i nie miał żadnych uprawnień wykonawczych.